Ujęcie różnic kursowych w rachunku przepływów pieniężnych

Autor: dr Marek Pauka

trener i konsultant "OTREK", wykładowca w Katedrze Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego

Rachunek przepływów pieniężnych został wprowadzony do polskiej sprawozdawczości dopiero w 1995 roku i ze względu na dobrowolność sporządzania dla większości podmiotów gospodarczych wciąż sprawia wiele problemów przy jego sporządzaniu.

W przypadku pośredniej metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych, aby ustalić poziom środków pieniężnych, wygenerowanych w ramach działalności operacyjnej, wynik finansowy korygowany jest o 3 rodzaje korekt:

• koszty i przychody operacyjne danego okresu o charakterze niepieniężnym, np. amortyzacja czy przychody ze sprzedaży z odroczonym terminem płatności,
• wydatki i wpływy z tytułu działalności operacyjnej, które miały miejsce w danym okresie, nie wykazane w wyniku tego okresu,
• eliminacja operacji pieniężnych z działalności finansowej i inwestycyjnej,
• eliminacja operacji niepieniężnych z działalności finansowej i inwestycyjnej.
  

Jedna z takich korekt, o często dość złożonej naturze, wynika z różnic kursowych. Przyczyną jest przyjęty w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 1 sposób prezentowania różnic kursowych, wg którego „różnice kursowe zrealizowane, powstałe w toku innych niż operacyjna rodzajów działalności, są wykazywane w przepływach pieniężnych tej działalności, której dane zdarzenie dotyczy" i dalej „różnice są wykazywane łącznie z kwotą operacji, która je spowodowała".
Na poniższym schemacie przedstawiono podział różnic kursowych ze względu na odmienne potraktowanie przy korygowanie wyniku finansowego netto do poziomu przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej w rachunku przepływów pieniężnych

Różnice kursowe niezrealizowane, bez względu na aktywa, których dotyczą są eliminowane z zysku netto - dodatnie różnice są odejmowane, a ujemne dodawane. Jednak w przypadku niezrealizowanych różnic kursowych dotyczących środków pieniężnych dodatkowo (poza korektą w części operacyjnej) różnice te wykazywane są również na sam koniec rachunku przepływów pieniężnych w podpozycji „E. Bilansowa zmiana stanu środków pieniężnych, w tym - zmiana stanu środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych" i ich występowanie powoduje, że zmiana środków pieniężnych wynikająca z rachunku przepływów pieniężnych różni się od bilansowej zmiany środków pieniężnych.

Jeśli w przedsiębiorstwie wystąpią zrealizowane różnice kursowe dotyczące działalności operacyjnej, wówczas nie występuje żadna korekta, a w przypadku różnic kursowych dotyczących działalności inwestycyjnej i finansowej, należy te różnice kursowe przenieść z części operacyjnej do odpowiedniej części (inwestycyjnej lub finansowej).

Aby zatem właściwie zakwalifikować różnice kursowe, należy prowadzić konta analityczne, dzięki którym możliwe będzie wskazanie różnic zrealizowanych i niezrealizowanych oraz w podziale na działalność operacyjną (osobno dla środków pieniężnych i pozostałych pozycji bilansowych), na działalność inwestycyjną i finansową.

Więcej o tym na szkoleniu „Sporządzanie i analiza rachunku przepływów pieniężnych".